Hoe lang is het certificaat geldig?

Op deze pagina vind je een overzicht van alle onderwerpen rondom CE-markering. Van een eerste inleiding tot specifieke richtlijnen en praktische tools.

 

 

Heb je vragen over CE-markering? Neem contact op via richard@euronorm.net of bekijk ons advieswerk.

 

Auteur: Drs. Richard Winter

 

Op deze pagina vind je een overzicht van de belangrijkste onderwerpen rond NEN 3140: van de aanwijzingen van personen tot en met de inspectie van elektrische installaties, apparaten en eisen aan het veilig werken.

 

 

Heb je vragen over NEN 3140? Neem contact op via richard@euronorm.net.

 

Auteur: Drs. Richard Winter

 

Op basis van het Arbobesluit moeten arbeidsmiddelen die door slijtage of veroudering een gevaar op kunnen leveren periodiek worden geinspecteerd.

Klik op onderstaande links voor veel meer informatie.

Inspectie elektrische apparaten

De NEN 3140 keuring bestaat uit een visuele inspectie en enkele metingen. Elektrische apparaten moeten periodiek worden gekeurd door een Voldoend Onderricht Persoon (VOP) met de juiste kennis en meetmiddelen.

Lees meer →

Inspectie ladders, trappen en rolsteigers

Klimmaterieel zoals ladders, trappen en rolsteigers moet periodiek worden geïnspecteerd. Ladders en trappen moeten voldoen aan NEN 2484 of EN 131, rolsteigers aan EN 1004. De inspectie omvat een visuele controle aan de hand van een inspectielijst.

Lees meer →

Inspectie hijsgereedschappen

Hijsgereedschappen zoals hijsbanden, kettingwerk en staalkabelstroppen moeten minimaal 1 keer per jaar worden geïnspecteerd door een deskundige (Arbobesluit art. 7.20). Controleer altijd of de middelen CE-gemarkeerd zijn.

Lees meer →

Inspectie valbeveiligingsmiddelen

Harnasgordels, lijnen en dempers moeten periodiek worden geïnspecteerd. Begin altijd met het vaststellen van het bouwjaar, want veel fabrikanten geven een maximale gebruiksduur op (vaak 8 jaar), ongeacht de staat van het product.

Lees meer →

Inspectie magazijnstellingen

Voor de inspectie van magazijnstellingen wordt de NPR 5055 gebruikt. Hierin zijn eisen opgenomen voor onder andere het nuldossier, de D/T-plaat, vervormingen van liggers en staanders, en de lay-out van het magazijn.

Lees meer →

Inspectie noodstopvoorzieningen

Noodstopvoorzieningen moeten aantoonbaar periodiek worden gecontroleerd. Breng eerst alle veiligheidssystemen in kaart, voer een nul-audit uit en plan daarna de periodieke controle in — vaak uit te voeren door de eigen technische dienst.

Lees meer →

Keuringsstickers voor inspecties

Na een inspectie is het gebruikelijk om een keuringssticker op het arbeidsmiddel aan te brengen. Zo is in één oogopslag zichtbaar wanneer het middel voor het laatst is gekeurd en wanneer de volgende keuring gepland staat. Onze vinyl keuringsstickers (25 mm) zijn geschikt voor alle gangbare arbeidsmiddelen.

Bekijk keuringsstickers →

 

Auteur: Drs. Richard Winter

 

In de afgelopen 35 jaar hebben we ruimschoots ervaring opgedaan met ambachtelijk advieswerk en het geven van cursussen op gebied van CE-markering, NEN 3140, NEN 3840 maar ook het uitvoeren van risicoanalyses op allerlei soorten en maten van machines, productielijnen, pompplaten, tankenparken, etc.. Met die ervaring hebben we ook een reeks praktische (online) cursussen kunnen ontwikkelen. 

Vaak bestaan onze werkzaamheden uit een combinatie van een stukje advieswerk, want het moet allemaal wel kloppen, en dan een of meerdere (online) cursussen in elkaar zetten en achter een bedrijfsinlog plaatsen. 

Hieronder wat voorbeelden van onze werkzaamheden zodat je een idee krijgt wat we doen.

 

Voorbeeld Klant 1. NEN 3140 en NEN 3840 online voor IV, WV, VP

Vanwege de aard van de werkzaamheden bleek het bij deze klant erg lastig te zijn om groepen bij elkaar te krijgen voor een ouderwetse 'classroom' cursus. Zo werkten de medewerkers in ploegendiensten en op locaties waar je niet met de auto kan komen. Dus lag het voor de hand om 'iets' online op te tuigen en een enkele 'classroom cursus' voor nieuwe medewerkers.

Na het eerste mailcontact met de klant hebben we een offerte uitgebracht op basis van de aantallen personen die gebruik gaan maken van de online trainingen en hoeveel classroom trainingen er moeten komen. Dat was akkoord en hebben we een afspraak gemaakt om foto's en video's te maken en hebben we de aanwezige werkinstructies en procedures, en dat waren er nogal wat, besproken en verwerkt in de cursussen. Zie hieronder een afbeelding van een bedrijfsinlog met daarachter een maatwerk cursus. 

Voorbeeld klant 2: NEN 3140 WV, VP en VOP en 8 toolboxen

Deze klant heeft medewerkers die op hele verschillende locaties gestationeerd zijn en ook hier bleek het lastig om groepen bij elkaar te krijgen voor een ouderwetse cursus met koffie en cake. Ook hier is er voor gekozen om dit online te organiseren. Achter de inlog zijn 3 cursussen geplaatst WV, VP en VOP NEN 3140 en in totaal 8 toolboxen. Alles wordt met een toets en certificaat afgesloten die dan bij de klant in een door haar opgegeven mailbox terecht komen.

 

Voorbeeld klant 3: Gasmeten in besloten ruimte

Bij een andere klant hadden we een compliance onderzoek gedaan op een tankenpark en was er ook de behoefte om een instructie 'mangatwacht' te geven en ook een instructie hoe je 'gasmetingen' verricht voor het betreden van een besloten ruimte. Ook hier hebben we foto's en video's gemaakt van de werking van de gasmeter en ook van een in de praktijk uitgevoerde gasmeting. Eindresultaat van 2 dagen werk waren 2 instructievideo's + toets en certificaat dat we achter hun bedrijfsinlog hebben geplaatst.

Voorbeeld klant 4: Inspectie arbeidsmiddelen (3 standaard cursus modulen)

Bij deze klant was de wens om voor ca. 6 personen 3 inspectiecursussen (inspectie elektrische apparaten, inspectie klimmaterieel en inspectie hijsgereedschappen) achter de bedrijfsinlog te plaatsen daarna is het e-mailadres, waar de certificaten naar toe moeten, ingesteld en klaar. De kosten van deze bedrijfsinlog zijn hetzelfde als je voor 6 personen deze 3 cursussen koopt in de shop, alleen is het handiger met de administratie van de certificaten, die komen nu op 1 plek. 

 

Voorbeeld klant 5: CE-marking met dossiervorming

Bij deze klant hebben we een Engelstalige online cursus over CE-markering opgezet en tevens een juridisch kader opgesteld. Bij deze organisatie kent men alleen maar bijzonder complexe projecten die meerdere jaren in beslag nemen en er wereldwijd ook nog eens diverse organisaties aan werken.

Tijdens de intake was er dan ook duidelijk de wens om een of ander document te ontwikkelen dat van het begin tot het eind met het project 'meeloopt' in het proces en wat bij oplevering ook alle onderdelen bevat dat voor het technisch dossier bij CE-markering vereist is. De online cursus hebben we uiteindelijk opgebouwd uit 8 video's waarbij iedere video parrallel liep met een tabblad van dat bewuste dossier. 

 

Hoe werkt de bedrijfsinlog?

Om het uitnodigen van de deelnemers soepel te laten verlopen stellen we altijd  een pdf-je samen met informatie die de klant naar haar deelnemers kan sturen. In die pdf vinden de deelnemers een korte beschrijving en de link naar de cursus(sen) en het wachtwoord. 

 

Certificaten komen automatisch in uw mailbox!

Nadat een deelnemer de cursus heeft gevolgd moet hij/zij een toets afleggen en volgt er, na behalen van de toets, een certificaat. Die certificaten worden doorgestuurd naar het mailadres van iemand bij de klant, dat stellen we van te voren in, waardoor u gemakkelijk kan bijhouden wie welke cursus heeft gevolgd.

 

Wat kost zo'n bedrijfsinlog en maatwerk?

De kosten voor het aanmaken van een bedrijfsinlog voor bijvoorbeeld 6 personen die 3 cursus modulen (geen maatwerk) moeten volgen is het totaalbedrag van die cursussen die je normaal op onze site zou betalen. Wil je maatwerk waarbij we ook de werkinstructies, procedures, foto's, filmpjes, e.d. verwerken in de cursus dan is dat meestal 1 a 2 dagen extra werk om de maatwerkcursus te ontwikkelen, die werkzaamheden factureren we op uurbasis en daarbij brengen we de normale prijs voor een vergelijkbare cursus per deelnemer in rekening. 

Klassikaal of online?

Uiteraard geven we alle cursus ook klassikaal, maar wanneer kies je nu voor een online cursus? Op basis van onze ervaring hebben we de keuze in onderstaande tabel samengevat.

Als u ook zoiets overweegt, neem dan even contact op.

Richard Winter / richard@euronorm.net / 06 27262529

 

 

Met de nieuwe Machineverordening worden ook digitale gebruiksaanwijzingen mogelijk en zelfs aangeraden.

We hebben inmiddels een aantal gebruiksaanwijzingen in videoformaat gemaakt en naar volle tevredenheid moet ik zeggen. Nu was het natuurlijk al lang zo dat je bij een probleem even op Youtube zoekt en niet in de vuistdikke user manual. En, zowaar op Youtube vond je vaak wel iemand die een of ander filmpje in elkaar had gezet waarop jouw probleem direct duidelijk werd. Hoe mooi is dat?

Heb je ook belangstelling in een digitale gebruiksaanwijzing van jouw product, neem dan even contact met ons op.

 

Philip Warneke

 

 

 

 

Voor de Voldoende onderricht persoon (VOP) NEN 3140 zijn verdeelinrichtingen of bijvoorbeeld besturingskasten toegankelijk maar dan moeten ze wel aanrakingsveilig zijn, dus IP 2x. Is dat niet het geval en je gaat ze ook niet aanraakingsveilig maken dan mag de VOP daar niet in.

Vaak zijn deze beschermingsklassen relevant bij NEN 3140 en ook bij ATEX implementaties, wilt u ondersteuning, neem dan contact met ons op.

Hieronder nog even een overzicht van de IP beschermingsklassen.

Of je een Notified Body (NoBo) in moet schakelen is afhankelijk van de Richtlijn of Verordening die op jouw product van toepassing zijn. Vuistregel is dat als het een vrij risicovol product is zoals medische toepassing of bijvoorbeeld een of ander product voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen e.d. dan wordt de kans wel groter. Ook bij drukhoudende producten vooral bij gas en dan ook nog een gevaarlijk gas dan zit je er ook tegenaan. In een korte video geven we wat uitleg. En, als je verder naar beneden scrollt geven we nog wat uitleg voor een aantal Richtlijnen/Verordeningen.

 

Een NoBo is een keuringsinstelling die bij de Europese Commissie is aangemeld. Een overzicht van NoBo's zijn te vinden in de NANDO database van de Europese Commissie. Of u verplicht bent een NoBo in te schakelen is afhankelijk van de risico's van het product. Zo is de kans groot dat bij een gevaarlijk product inschakelen van een NoBo verplicht is. Zo is in de Machineverordening een lijst opgenomen met 'gevaarlijke machines', ddeze bestaat uit deel A en deel B. Staat het product in deel A dan moet een NoBo worden ingeschakeld, staat het in deel B dan mag het maar hoeft het niet.

In de EMC, Laagspanningsrichtlijn en ook de RED Richtlijn hoeft niet altijd een NoBo ingeschakeld te worden, mits de bewijsstukken (=testen) uitgevoerd zijn op basis van bepaalde (geharmoniseerde) normen. Die tests mag je vaak zelf uitvoeren of dat je daarvoor een testhuis (geen Nobo zijnde) inschakelt.

Inschakelen Nobo is kort samegevat verplicht bij hoog risico producten zoals medische hulpmiddelen, producten voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen en bijvoorbeeld bepaalde gevaarlijke machines. Maar dan wel vanaf een bepaalde categorie.

Dat zal wel, maar hoe kom ik erachter of ik een NOBO in moet schakelen?

1. Stel de Richtlijnen vast die op jouw product van toepassing zijn.
2. Zoek in die Richtlijn(en) naar iets wat lijkt op: 'Conformiteitsberoordeling'.
3. Check of je daarin aanwijzingen vindt dat je het zelf mag doen of niet.
4. Als inschakelen van de Nobo niet verplicht is dan mag je het zelf doen en kan je ondersteunende dossiers en e-learnings op onze site vinden.
5. Moet je wel een Nobo inschakelen dan kan je die vinden in de NANDO Database van de Europese Commissie.

We vatten de voorwaarden voor inschakelen van een NoBo per Richtlijn samen, we hebben ze nog niet in Nederlands, maar het verhaal is wel duidelijk denk ik.

Machineverordening (geldig vanaf 2027)

Dus als jouw product in Part A staat moet je een Nobo bellen. Hieronder zie je welke producten onder dat deel A vallen. Er is, zoals je mag verwachten ook een 'Deel B', ook dit zijn risicovolle(re) producten maar de producten die daar worden genoemd daar mag de fabrikant zelf de conformiteit vaststellen.

DEEL A - MachineverordeningCategorieën machines en verwante producten waarvoor een procedure als bedoeld in artikel 25, lid 2, moet worden gevolgd Verwijderbare mechanische overbrengingssystemen, inclusief hun afschermingen. Afschermingen voor verwijderbare mechanische overbrengingssystemen. Hefbruggen voor voertuigen. Draagbare bevestigingswerktuigen met explosieve lading en andere slagwerktuigen. Veiligheidscomponenten met volledig of gedeeltelijk zelfontwikkelend gedrag waarbij wordt gebruikgemaakt van methoden op basis van machinaal leren die veiligheidsfuncties waarborgen. Machines met geïntegreerde, niet onafhankelijk in de handel gebrachte systemen met volledig of gedeeltelijk zelfontwikkelend gedrag waarbij wordt gebruikgemaakt van methoden op basis van machinaal leren die veiligheidsfuncties waarborgen, enkel met betrekking tot die systemen.

Huidige Machinerichtlijn

In de huidige machinerichtlijn zie je de verplichting voor inschakelen van een Nobo in onderstaand schema.

EMC Richtlijn

Bij elektronica dat zelf ontworpen is of wordt, kan een EMC test nodig zijn om conformiteit met deze Richtlijn aan te tonen, er is dan immers geen papieren bewijs. Dergelijke tests hoeven echter niet door een Notified Body te worden uitgevoerd maar mag ook in eigen beheer onder die voorwaarde dat voor uitvoeren van de tests geharmoniseerde normen worden gebruikt.

Let er bij de EMC tests wel op dat er een rapport wordt geproduceerd waarmee (naderhand) aangetoond kan worden dat aan de immuniteit en emissie eisen van de EMC Richtlijn, waarvan de grenswaarden zijn vermeld in bepaalde bij de EMC Richtlijn behorende normen, is voldaan.

Laagspanningsrichtlijn

Bij de Laagspanningsrichtlijn geldt ongeveer hetzelfde als bij de EMC Richtlijn, ook hier moet je bewijs hebben dat het hieraan voldoet en als het inkoopdelen betreft controleer dan de documentatie. Is het eigen ontwerp dan heb je die bewijslast vaak niet en zal er dus een test uitgevoerd moeten worden. Gebruik daarvoor geharmoniseerde normen die onder de Laagspanningsrichtlijn vallen. Die tests mag jezelf uitvoeren maar mag je ook uitbesteden.

ATEX 114 Richtlijn

Als jouw product bedoeld is voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen dan zal het onder ATEX 114 vallen. Is het een mechanisch product (niet elektrisch, dus) en geschikt voor zone 0 dan moet je een Nobo inschakelen. Is het een elektrisch product dat geschikt is voor zone 0 en/of 1 dan moet dat ook.

En, is dat niet het geval dan hoef je ook geen Notified Body in te schakelen. Dat mag uiteraard wel maar is op basis van de Richtlijn dus niet verplicht.

Als je een Notified Body in moet schakelen vraag dan meerdere offertes op en controleer ook welke tests in de offerte staan want we zien vaak dat er meer tests 'geoffreerd' worden dan nodig.

 

Auteur: Drs. Richard Winter

Heb je hierover vragen neem dan contact met ons op.

 

 

Veel producten zijn deelsystemen die ergens ingebouwd worden om haar functie te kunnen vervullen. In dergelijke gevallen lijkt het op het eerste gezicht een ‘onvoltooide machine of product’, het is immers nog niet af maar is slechts een deel van het geheel. In de CE-markering kennen we het begrip ‘onvoltooide machine’ echter alleen maar in de Machineverordening. Het product moet dus eerst onder de scope van deze Richtlijn vallen en pas dan kan worden beoordeeld of het een ‘onvoltooide machine’ is of niet. In de EMC Richtlijn, de Laagspanningsrichtlijn, de Radio Equipment Directive en bijvoorbeeld in de PED kennen we het begrip ‘onvoltooide machine’ niet.

De definitie van een niet-voltooide machine luidt volgens de Machineverordening artikel 2 lid g)

„niet-voltooide machine”: een samenstel dat bijna een machine vormt maar dat niet zelfstandig een bepaalde toepassing kan realiseren. Een aandrijfsysteem bijvoorbeeld is een niet voltooide machine. Een niet voltooide machine is slechts bedoeld om te worden ingebouwd in of te worden samengebouwd met een of meer andere machines of andere niet voltooide machine(s) of uitrusting, tot een machine waarop deze richtlijn van toepassing is;

Een voorbeeld hiervan is een elektromotor plus aangebouwde reductor of een verbrandingsmotor of een hoogspanningsmotor.

“Een samenstel dat bijna een machine vormt” betekent dat een niet-voltooide machine een product is dat gelijkwaardig is aan machines in de enge zin van artikel 1 lid 1a, dat wil zeggen ‘een samenstel van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één beweegt, maar dat enkele elementen mist om de bepaalde toepassing ervan te kunnen uitvoeren.

Niet-voltooide machines moeten daarom worden ingebouwd in andere (niet-voltooide) machines waardoor de bepaalde toepassing ervan kan worden uitgevoerd. Deze samenbouw betreft niet de montage van een aandrijfsysteem op een machine die zonder aandrijfsysteem is geleverd (assemblage), maar door de fabrikant bedoeld is om te worden voorzien van een aandrijfsysteem. Deze samenbouw betreft ook niet de aansluiting op de plaats van gebruik of op kracht- of aandrijfbronnen. Een machine, die door een gebruiker uit onderdelen samengebouwd moet worden, is een voltooide machine.

De vraag of een machine zelfstandig een zogenaamde “bepaalde toepassing” kan realiseren, is het belangrijkste criterium om een machine als een niet-voltooide machine te bestempelen. Machines moeten bruikbaar zijn voor een bepaalde toepassing. Typische machinetoepassingen zijn bijvoorbeeld de verwerking, behandeling of verpakking van materialen of de verplaatsing van materialen, voorwerpen of personen. Een verkeerde interpretatie van het begrip ‘bepaalde toepassing’ is de vaak gehoorde uitspraak “Onze machine kan pas zijn functie vervullen als hij wordt ingebouwd in de productielijn”. Neem bijvoorbeeld een machine die wordt geleverd met eigen besturing, maar wel tussen andere machines moet worden geplaatst. Alleenstaand kan de machine niet zijn bedoelde functie uitvoeren.  Toch is er sprake van een voltooide machine, omdat na aansluiten van de energievoorziening en aanbrengen van de stuursignalen de machine zijn eigen ‘bepaalde toepassing’ binnen de productielijn kan uitvoeren.

 

Ook wordt soms aangenomen dat machines die verkocht worden zonder beveiligingsmaatregelen vanwege inbouw in een lijn niet-voltooide machines zijn. Gelet op het voorgaande wordt een machine die op zich de bepaalde toepassing ervan kan uitvoeren, maar alleen de benodigde beveiligingsmiddelen of veiligheidscomponenten mist, niet beschouwd als een niet-voltooide machine.

Wat we veel zien is, dat bij het samenstellen van machinelijnen ten onrechte onvoltooide machines worden geleverd, terwijl die eigenlijk voltooid hadden moeten zijn. Wanneer een machine zelfstandig kan werken, maar bedoeld is om samengebouwd te worden (zie voorbeeld transportband) in een lijnconfiguratie dan is de verwachting dat deze machine als voltooide machine wordt geleverd. Dus met CE-markering en II 1.a verklaring.

Wanneer een dergelijke voltooide machine tóch als onvoltooide machine op de markt wordt gebracht dan schuift deze fabrikant hierbij bewust de verantwoording naar de machinelijnbouwer. 

 

Een voorbeeld:

Tussen twee bewerkingsmachines wordt een transportbandmachine geplaatst. De fabrikant van de transportbandmachine levert de machine als onvoltooide machine met een II 1.b verklaring. Hij zegt hiermee, dat deze transportband-machine niet CE-waardig is en dus geen CE-markering heeft. Als machinelijnbouwer moet u er dan niet alleen voor zorgen dat de samenbouw met de andere machine (de overgangen), maar ook de transportband zelf CE-waardig is. Met andere woorden: u moet als machinelijnbouwer naast de totale lijnconfiguratie ook de volledige risicobeoordeling aan de transportband machine uitvoeren. En wanneer daar restrisico’s uitkomen die niet acceptabel zijn, moet u deze alsnog zelf aanpassen en oplossen. Terwijl u -wanneer u een CE-gemarkeerde transportbandmachine had ingekocht- hoofdzakelijk de samenbouw met de transportbandmachine CE-waardig moet maken en de totale lijn configuratie. Alle niet CE-compliance gerelateerde aspecten die onder de CE-markering van de transportmachine hadden moeten zijn ondervangen, kunt u terugleggen bij de desbetreffende fabrikant!

 

Auteur: Philip Warneke

Wij bouwen machines en vragen ons af wat de belangrijkste wijzingen zijn bij de komst van de nieuwe Machineverordening. Of is het oude wijn in nieuwe zakken?

 

Ja en nee, in januari 2027 wordt de Machinerichtlijn vervangen door de Machineverordening (EU) 2023/1230. Omdat projecten vaak een lange doorlooptijd hebben is ervoor gekozen om nu al de eisen van de nieuwe Machineverordening op te nemen in het Compliance beleid. 

De Machineverordening kan van toepassing zijn als het product draaiende, bewegende delen bevat en wordt aangedreven door elektrische, hydraulische of bijvoorbeeld door pneumatische energie. 

Maar, let op want ook hijs- en hefgereedschappen zoals een hijsband, hijsogen of een staalkabelstrop vallen in het toepassingsgebied van deze verordening. Per product zal dus goed gekeken moeten worden of het binnen de scope van deze verordening valt. 

Indien vastgesteld is dat het product onder de scope van de Machineverordening valt moet nog wel worden bekeken of uw product niet in de lijst met uitzonderingen staat. Is het bijvoorbeeld een aanhangwagen of is het product bestemd voor gebruik op de kermis of betreft het een vuurwapen voor gebruik in oorlogsgebieden dan valt het product niet onder de Machineverordening. Het is dus van groot belang te toetsen of deze niet in de uitzonderingen valt want dan is de Machineverordening niet van toepassing.

Hieronder hebben we de letterlijke wettekst opgenomen van het toepassingsgebied en de uitzonderingen.

 

Toepassingsgebied (artikel 2.1)

Deze verordening is van toepassing op machines en de volgende verwante producten:

1. verwisselbare uitrustingsstukken;
2. veiligheidscomponenten;
3. hijs- en hefgereedschappen;
4. kettingen, kabels en banden;
5. verwijderbare mechanische overbrengingssystemen.

Deze verordening is ook van toepassing op niet voltooide machines.

Voor de toepassing van deze verordening worden machines, de in de eerste alinea genoemde verwante producten en niet voltooide machines samen aangeduid als “producten die binnen het toepassingsgebied van deze verordening vallen” of “binnen het toepassingsgebied van deze verordening vallende producten”.

Overzicht van de wijzingen

 

 

Deze verordening is niet van toepassing op:

a) veiligheidscomponenten die bestemd zijn om identieke componenten te vervangen en die geleverd zijn door de fabrikant van de oorspronkelijke machine, het oorspronkelijke verwante product of de oorspronkelijke niet voltooide machine;

b) specifiek voor kermissen of amusementsparken bestemd materieel;

c) machines en verwante producten die speciaal zijn ontworpen voor gebruik binnen of die gebruikt worden in een kerninstallatie en waarvan de overeenstemming met deze verordening de nucleaire veiligheid van die installatie kan ondermijnen;

d) wapens, met inbegrip van vuurwapens;

e) middelen voor vervoer door de lucht, over het water en via het spoor, met uitzondering van machines die op die vervoermiddelen zijn gemonteerd;

f) luchtvaartproducten, -onderdelen en -apparatuur die binnen het toepassingsgebied van Verordening (EU) 2018/1139 van het Europees Parlement en de Raad (21) en de definitie van machines in het kader van deze verordening vallen, voor zover Verordening (EU) 2018/1139 betrekking heeft op de relevante essentiële gezondheids- en veiligheidseisen van deze verordening;

g) motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan, alsook systemen, onderdelen en technische eenheden, en voertuigdelen en uitrustingsstukken die voor dergelijke voertuigen zijn ontworpen en gebouwd, die binnen het toepassingsgebied vallen van Verordening (EU) 2018/858, met uitzondering van machines die op die voertuigen zijn gemonteerd;

h) twee- of driewielige voertuigen en vierwielers, alsook systemen, onderdelen, technische eenheden, voertuigdelen en uitrustingsstukken die voor dergelijke voertuigen zijn ontworpen en gebouwd, die binnen het toepassingsgebied van Verordening (EU) nr. 168/2013 vallen, met uitzondering van machines die op die voertuigen zijn gemonteerd;

i) landbouw- en bosbouwtrekkers, alsook systemen, onderdelen, technische eenheden, voertuigdelen en uitrustingsstukken die voor dergelijke trekkers zijn ontworpen en gebouwd, die binnen het toepassingsgebied van Verordening (EU) nr. 167/2013 vallen, met uitzondering van machines die op die trekkers zijn gemonteerd;

j) motorvoertuigen die uitsluitend bestemd zijn voor wedstrijden;

k) zeeschepen en mobiele offshore-eenheden, alsmede machines die aan boord van dergelijke schepen of eenheden zijn geïnstalleerd;

l) machines of verwante producten die specifiek zijn ontworpen en gebouwd voor militaire of politiedoeleinden;

m) machines of verwante producten die specifiek zijn ontworpen en gebouwd voor onderzoeksdoeleinden voor tijdelijk gebruik in laboratoria;

n) mijnliften;

o) machines of verwante producten voor het verplaatsen van kunstenaars tijdens een optreden;

p) de volgende elektrische en elektronische producten, voor zover zij binnen het toepassingsgebied van Richtlijn 2014/35/EU of Richtlijn 2014/53/EU vallen:

i) huishoudelijke apparaten die voor huishoudelijk gebruik zijn bestemd en geen elektronisch bedienbare meubels zijn;

ii) audio- en videoapparatuur;

iii) apparatuur die wordt gebruikt in de informatietechnologie;

iv) gewone kantoormachines, met uitzondering van additieve drukmachines voor het maken van driedimensionale producten;

v) schakelmaterieel en besturingsapparatuur voor laagspanning;

vi) elektromotoren;

q) de volgende elektrische hoogspanningsproducten:

i) schakelmaterieel en besturingsapparatuur;

ii) transformators.

 

In een korte cursus hebben we de belangrijkste wijzigingen toegelicht.

Drs. Richard Winter

De inspectie van elektrische apparaten bestaat uit een visuele controle en enkele metingen die je met een daarvoor geschikt meetinstrument moet uitvoeren. Voor het vaststellen van de frequentie en, of dit jaarlijks is, of anders is vind je in de NEN 3140 in een aparte bijlage. In de praktijk komt, op een enkeling na, de frequentie vrijwel altijd uit op 1 x per jaar.

Nadere uitleg vind je hier:

• Waaruit bestaat de visuele controle?
• Welke metingen moet je uitvoeren?
• Hoe meet je de beschermingsleiding?
• Hoe meet je de isolatieweerstand?
• Hoe meet je de lekstroom?
• Hoe meet je de lekstroom bij PC's e.d.?
• Wie is bevoegd deze inspecties uit te voeren?
• Mag je je eigen apparaten inspecteren?
• Kan je apparaten die volledig van kunststof zijn wel doormeten?
• Hoe inspecteer je een zwerfkast?
• Wat zijn de verschillen in eisen in Nederland en Duitsland?
• Hoe controleer je een aardlekschakelaar?
• Hoe inspecteer je kabelhaspels en verlengsnoeren?
• Hoe inspecteer je een zwerfkast?
• Hoe maak je een verloopstekker voor keuren van 3-Fase toestellen?
• Tips voor de aanschaf van meetinstrumenten
• Na een NEN 3140 keuring werkt het apparaat niet meer, hoe kan dat?
• Is een NEN 3140 opleiding verplicht?
• Is kalibratie volgens NEN 3140 verplicht?

We hebben ook een praktische online cursus ontwikkeld waarin we deze inspectie op een praktische manier uitleggen. Bij de cursus is ook de lesstof en een inspectielijst in WORD te vinden. De cursus wordt afgesloten met een certificaat.

De e-learning Inspectie elektrische apparaten vind je in onze shop.

 

Auteur: Drs. Richard Winter

 

 

< Terug

Ook kettingwerk moet minimaal jaarlijks visueel worden geïnspecteerd. Kettingwerk is een verzamelnaam waar diverse hijsgereedschappen onder vallen zoals een 2-sprong, 4-sprong, oogbouten, topschalmen, koppelingen, sluitingen en haken. 

De visuele controle van kettingwerk bestaat uit:
- Is de CE-verklaring (IIA verklaring) aanwezig?
- Komen de hierop vermelde gegevens overeen met het kettingwerk?
- Is de capaciteitsaanduiding op het gereedschap leesbaar?
- Is de identificatie op het gereedschap nog te lezen?
- Is het gereedschap niet vervormd?
- Is het gereedschap niet beschadigd?
- Is het gereedschap niet versleten? 
- Zijn de diverse verbindingsmiddelen nog in goede staat.
- Zijn reparaties deskundig uitgevoerd en is daar bewijs van.
- Is de veiligheidsklep aan de haak aanwezig
- Is het gereedschap niet door corrosie aangetast.
- Zijn alle bewegende delen nog gangbaar.
- Is de eventueel voorgeschreven beproeving tijdig uitgevoerd.



Auteur: René Bak

Ook klimmateriaal zoals ladders, trappen en rolsteigers moeten periodiek worden geïnspecteerd. In eerste instantie moet je vaststellen of deze materialen aan bepaalde normen voldoen. Zo moeten ladders en trappen aan NEN 2484, EN 131 of de EN 1147 (ladders voor de brandweer) voldoen en rolsteigers aan de EN 1004. Vaak staan deze gegevens op een sticker op een van de onderdelen. Check goed of je kunt vaststellen want anders houdt de keuring op en moet je het materieel helaas afkeuren. Je kunt dan immers niet vaststellen of het gefabriceerd is volgens de eisen. 

Bij nieuw klimmaterieel zie je dat diverse fabrikanten de normaanduiding in het materiaal laseren en dat blijft veel beter zichtbaar dan een sticker. Hieronder zie je dat op een ladder die door de brandweer wordt gebruikt en voldoet aan de EN 1147 en daaronder een afbeelding van een ladder met de benodigde opschriften, ook dit voldoet aan de eis.

 Heb je vastgesteld of het voldoet aan de desbetreffende norm dan moet je het klimmaterieel een eigen code geven, dit kan door het materieel bijvoorbeeld van een uniek nummer te voorzien, eventueel gecombineerd met een letter.

Leg daarna een lijst aan met het klimmateriaal dat je gaat keuren. Voeg op die lijst ook het nummer toe dat je er aangegeven hebt en geef ook een beschrijving zoals: "tweedelige ladder met 12 sporten per deel". Dat maakt het voor de volgende keer dat je de inspectie uitvoert makkelijker om deze terug te vinden. 

Als dit in orde is controleer je alle onderdelen op scheuren, deuken, aantasting door corrosie, verbuigingen, beschadigingen of ontbrekende onderdelen. Let daarbij ook op vervuiling van bijvoorbeeld de sporten of treden door olie, verf, vet en andere vervuiling wat slipgevaar kan veroorzaken.

1. Controleer ook alle verbindingen, popnagelverbindingen en lasnaden tussen de verticale en horizontale delen (sporten en stijlen / treden en bomen).
2. Een teveel aan speling of vervorming kan ook tot afkeur leiden.
3. Controleer op antislipprofielen en slijtage.
4. Controleer ook of de rubberen of plastic voeten voldoende antislipwerking hebben.

Aan de hand van een checklist zoals hieronder afgebeeld doorloop je de inspectie punt voor punt en stel je vast of het goedgekeurd of afgekeurd is. De inspectielijst is ook te vinden in Downloads.

 

Nadere informatie over brandweerladders EN 1147 lees je hier.

De normaanduiding ontbreekt, wat moet ik doen?

We hebben een e-learning module ontwikkeld waarin we je in een aantal video's deze inspecties leren uitvoeren, de lesstof en inspectielijsten zijn uiteraard inbegrepen en worden punt voor punt behandeld. De cursus sluit je af met een (online) toets en volgt er een certificaat.

Auteur: Drs. Richard Winter

Op het gebied van elektrische veiligheid in het kader van de ARBO wet is het de taak van de werkgever er voor te zorgen dat elektrische installaties, apparaten en toestellen veilig te gebruiken zijn. Ook is de werkgever verantwoordelijk voor de voorlichting en het onderricht van zijn werknemers. Deze moeten op de hoogte zijn van de geldende veiligheidsregels.

De in de ARBO wet geformuleerde algemene eisen zijn op het gebied van de elektrische veiligheid concreet uitgewerkt in de norm NEN 3140 (Laagspanningsinstallaties; Bepalingen voor veilige werkzaamheden, inspectie en onderhoud). Deze norm geeft bepalingen ter voorkoming van elektrocutie of kortsluiting bij arbeid. Wanneer u aan de bepalingen van de NEN 3140 voldoet, voldoet u voor het aspect elektrische veiligheid ook aan de eisen die de ARBO wetgeving stelt.


NEN 3140 bestaat in principe uit drie onderwerpen:
1. Elektrische installaties moeten veilig te gebruiken zijn
2. Elektrische gereedschappen moeten veilig te gebruiken zijn en
3. Personen die aan en in de omgeving van elektrische installaties werken moeten geïnstrueerd zijn omtrent de veiligheid


Ad. 1. Elektrische installaties
Om veilig gebruik van elektrische installaties zoveel mogelijk te waarborgen schrijft norm voor dat elektrische installaties periodiek moeten worden geïnspecteerd. De inspectie bestaat uit een visuele inspectie en uit een inspectie door meting en beproeving. Een inspectie mag uitgevoerd worden door minimaal een ‘Vakbekwaam persoon’, deze persoon heeft kennis van elektrotechniek op minimaal lagere opleiding in de energietechniek en heeft kennis van NEN 3140, NEN 1010 en eventueel aanvullende normen met betrekking tot het uitvoeren van een inspectie.


Ad. 2. Elektrische apparaten
Om elektrische apparaten, verlengsnoeren, etc. veilig te kunnen gebruiken schrijft NEN 3140 een periodieke inspectie van de zogenaamde elektrische arbeidsmiddelen voor. De inspectie omvat een visuele inspectie en een inspectie door meting en beproeving. Deze inspectie mag worden uitgevoerd door minimaal een ‘Voldoend onderricht persoon’. Deze persoon heeft geen elektrotechnische achtergrond maar weet wel hoe hij elektrische apparaten en dergelijke moet keuren.


Ad. 3. Instructie van personen
Personen die aan en in de omgeving van elektrische installaties werken moeten periodiek worden geïnstrueerd over de gevaren die zij tegen kunnen komen. Deze veiligheidsinstructie geldt zowel voor elektrotechnische als niet-elektrotechnische personen. De instructie moet betrekking hebben op het elektrische gevaar waaraan de personen bij hun werkzaamheden blootstaan. Dit geldt voor elektrotechnisch werk maar ook voor niet elektrotechnisch werk.

 

Auteur: Ing. Willem Verwoerd en drs. Richard Winter

We willen een medisch product importeren uit China en laten verpakken in Duitsland. Nu willen we het land van herkomst China liever niet op het product zetten, wat is er nodig om 'Made in Holland' erop te zetten?

 

Antwoord

Of je Made in Holland op het product mag zetten is afhankelijk waar het product is gemaakt of waar het product een laatste ingrijpende bewerking heeft ondergaan. Maar ja, wat is een 'laatste ingrijpende bewerking'? In de EU Verordening 2913/92 is dit als volgt gedefinieerd: 

Goederen bij welker vervaardiging twee of meer landen betrokken zijn geweest, zijn van oorsprong uit het land waar, in een daartoe ingerichte onderneming, de laatste ingrijpende en economisch verantwoorde verwerking of bewerking heeft plaatsgevonden die hetzij tot de fabricage van een nieuw produkt heeft geleid, hetzij een belangrijk fabricagestadium vertegenwoordigt.

Hier krijg je dus een discussiepunt of de handelingen in China daaronder vallen of niet. Daarover kan ik niet echt een oordeel geven, maar in de medische hulpmiddelen verordening staat het volgende over het land van herkomst:

De etikettering moet de volgende informatie bevatten:
a) de naam of handelsnaam en het adres van de fabrikant. In het geval van hulpmiddelen die in de Gemeenschap worden ingevoerd om aldaar te worden gedistribueerd, moet, indien de fabrikant geen maatschappelijke zetel in de Gemeenschap heeft, op het etiket, op de buitenste verpakking of in de gebruiksaanwijzing ook de naam en het adres van de gemachtigde worden vermeld;

Dus, als het product de laatste echte handeling/bewerking in China krijgt, zou dit betekenen dat je dat land ook moet vermelden op de verpakking.

Maar goed, dit is wel een lastige discussie over wat nu de laatste fabricage stap is. Lijkt me eerlijk gezegd sowieso niet Nederland.

 

Auteur: Dr. Rick Elbersen

Ben je importeur, en koop je dus producten van buiten de EER (Europese Economische Ruimte) in, dan wordt er van je verwacht dat beoordeeld of de goederen aan de desbetreffende Richtlijnen voldoen. In de praktijk zien we vaak hele lijsten met producten en lijkt dit ondoenlijk maar in de praktijk valt dat nog wel wat mee.

Hoe pak je dit aan? Het beste zet je enkele kolommen achter de lijst met producten en markeer je onder welke Richtlijn of Richtlijnen deze valt. Vaak staat dat wel in een XLS. Afhankelijk van bij welke importeur we zitten voegen we dan een aantal richtlijnen (in die extra kolommen toe zoals de Machinerichtlijn, de Laagspanningsrichtlijn, de EMC Richtlijn, de RED, de PED en vaak ook de RoHS.

Hiermee krijg je in 1 oogopslag inzicht in welke documentatie er voor de producten zou moeten zijn. Onze ervaring leert dat je het beste de volgende documentatie van de buitenlandse firma op kan vragen:

1. Certificates of Compliance for CE-marking
2. Test Reports for CE compliance
3. RoHS compliant report (als er elektra of elektronica in zit)

En dan maar kijken waar hij mee komt. Als jouw leverancier dergelijke documenten heeft gemaild moet je in jouw lijst kijken of dit voldoende bewijs is of dat product aan de eisen voldoet (in ieder geval op papier). Heb jij in jouw XLS lijst staan dat de Machinerichtlijn, de Laagspanningsrichtlijn. EMC en RoHS van toepassing zijn dan moet je in zijn documentatie dat terug kunnen zien. En, reageert de leverancier niet dan weten we vaak ook genoeg.

Documenten van fabrikanten van buiten de EER zijn vaak door een testhuis of Notified body opgesteld en let erop dat je vaak 1 A4 krijgt (Certificate of Compliance) met dat product X voldoet aan Richtlijn Y maar daar hoort dan ook een test report bij, vraag die ook op want op de laatste pagina's van dat test report staan foto's van het product en de testopstelling. Check of de documenten compleet zijn en controleer aan de hand van jouw XLS of alle boxen afgevinkt kunnen worden. 

Aansluitend heb je als importeur nog wat aanvullende verplichtingen zoals:

Dergelijke eisen nemen we ook altijd op in aparte kolommen in die bewuste lijst met producten en kan vervolgens een vinkje worden gezet als product X compliant is.

Alles bij elkaar niet ingewikkeld maar vaak wel een monnikenwerkje om het van scratch af even goed op te zetten.

Succes ! En anders komen we wel even op de koffie.

 

Richard Winter en Philip Warneke

 

NEN 3140 behandeld de aanwijzingen van personen en de inspectie van elektrische installaties en arbeidsmiddelen. We beginnen met een toelichting op de aanwijzingen en verderop op deze pagina de inspecties.

 

De aanwijzingen

Volgens NEN 3140 moeten personen worden aangewezen door of namens de hoogste verantwoordelijke in de organisatie voor de naleving van de Arbeidsomstandighedenwet

De volgende personen moeten schriftelijk worden aangewezen:

• De installatieverantwoordelijke - IV
• De werkverantwoordelijke - WV
• De vakbekwaam persoon - VP
• De voldoend onderrichte persoon - VOP

Bovengenoemde personen kunnen tot het personeel van uw organisatie behoren maar ook personeel van derden, met uitzondering van de Installatieverantwoordelijke, deze rol blijft voorbehouden aan uw bedrijf.

Personen die worden ingeleend, zoals uitzendkrachten, die geen arbeidsovereenkomst hebben met de organisatie verrichten hun werk onder leiding van een uw organisatie. Van deze personen wordt een schriftelijke aanwijzing van het eigen bedrijf vereist.

Voordat een persoon wordt aangewezen als installatieverantwoordelijke, werkverantwoordelijke, vakbekwaam persoon of voldoende onderrichte persoon is het noodzakelijk te toetsen of aan de criteria zoals gesteld in NEN 3140 wordt voldaan. Als zijn/haar kennis voldoende is dan krijgt de persoon van de Installatieverantwoordelijke een schriftelijke aanwijzing. Zo niet, dan moet de persoon eerst de kennis opdoen door instructie en/of opleiding.

Omdat het veel organisatorische eisen gaat hebben we een template ontwikkeld voor een beleid op gebied van NEN 3140. Daarin hebben we delen geel gearceerd waarin u bijvoorbeeld in moet vullen wie aangewezen wordt als wat. 

Dit beleidsdocument NEN 3140 vind je hier.

Ook hebben we diverse cursussen ontwikkeld die afgesloten worden met een certificaat zoals:

de Cursus: Installatie- en Werkverantwoordelijke

de Cursus: Vakbekwaam persoon

en Cursus: Voldoende onderricht persoon

Daarnaast hebben we vele bedrijven ondersteund met het opstellen van een NEN 3140 beleid maar ook het geven van diverse incompany cursussen. Deze maken we dan op maat voor het bedrijf want bij iedereen is de situatie op elektrotechnisch gebied anders.

Hieronder een link naar de NEN 3140 cursussen en diensten.

De inspecties

De inspectie van elektrische apparaten bestaat uit een visuele controle en enkele metingen die je met een daarvoor geschikt meetinstrument moet uitvoeren. Voor het vaststellen van de frequentie en, of dit jaarlijks is, of anders is vind je in de NEN 3140 in een aparte bijlage. In de praktijk komt, op een enkeling na, de frequentie vrijwel altijd uit op 1 x per jaar.

Nadere uitleg vind je hier:

Waaruit bestaat de visuele controle?

De visuele controle omvat onder andere de mechanische toestand, de staat van beschermings- en aardleidingen, aansluitleidingen, bedieningsorganen en of het apparaat geen tekenen van oververhitting vertoont.

Lees meer →

Welke metingen moet je uitvoeren?

De metingen zijn afhankelijk van de klasse van het toestel. Bij Klasse I meet je de beschermingsleiding en de isolatieweerstand. Bij Klasse II (dubbel geïsoleerd) meet je de isolatieweerstand of de lekstroom.

Lees meer →

Hoe meet je de beschermingsleiding?

De maximale weerstandswaarde hangt af van de lengte en diameter van het snoer. Je plaatst één meetpen op het metalen gestel en de andere op de randaarde van de stekker en leest de weerstand af.

Lees meer →

Hoe meet je de isolatieweerstand?

Gebruik een megger in de stand "Riso". De isolatieweerstand van Klasse I moet minimaal 1 MΩ zijn, bij Klasse II minimaal 2 MΩ. Meet altijd met de schakelaar van het toestel in de "IN"-stand.

Lees meer →

Hoe meet je de lekstroom?

Een milli-Ampèremeter wordt opgenomen in de beschermingsleiding. De lekstroom mag niet hoger zijn dan 1 mA (Klasse I) of 0,5 mA (Klasse II). Bij bepaalde toestellen kunnen hogere waarden gelden.

Lees meer →

Hoe meet je de lekstroom bij PC's e.d.?

Bij gegevensverwerkende toestellen zoals PC's voer je een visuele controle uit en meet je de beschermingsleiding en de lekstroom. Vanwege ingebouwde ontstoringsfilters wijkt de meetmethode iets af.

Lees meer →

Wie is bevoegd deze inspecties uit te voeren?

De zogenaamde Voldoend Onderricht Persoon (VOP) mag elektrische apparaten keuren. Deze persoon hoeft geen elektrotechnische opleiding te hebben, maar moet wel geïnstrueerd zijn over de elektrische gevaren.

Lees meer →

Mag je je eigen apparaten inspecteren?

Ja. Volgens Arbobesluit art. 7.4-a mag een ieder met voldoende kennis en middelen de periodieke inspectie uitvoeren. Er is geen wettelijke verplichting om een onafhankelijke derde in te schakelen.

Lees meer →

Kan je apparaten die volledig van kunststof zijn wel doormeten?

Bij volledig geïsoleerde apparaten kun je de beschermingsleiding niet meten. Controleer het typeplaatje op het dubbel-isolatie symbool (twee vierkantjes) en stel je meetinstrument in op Klasse II.

Lees meer →

Hoe inspecteer je een zwerfkast? (FAQ)

Voer een visuele inspectie uit en meet de beschermingsleiding tot aan de beschermingscontacten. Controleer of de aardlekschakelaar van type A is met een aanspreekstroom van maximaal 30 mA.

Lees meer →

Wat zijn de verschillen in eisen in Nederland en Duitsland?

In Duitsland is inspectie verplicht volgens DIN VDE 0701/0702. De inspectiepunten wijken op bepaalde meetwaarden iets af van NEN 3140, maar het principe is vergelijkbaar. In alle EU-landen zijn deze inspecties verplicht.

Lees meer →

Hoe controleer je een aardlekschakelaar?

Voor de bescherming van mensen moeten aardlekschakelaars van 30 mA van type A worden toegepast. NEN 3140 schrijft periodieke controles voor, waaronder het meten van de aanspreektijd en het testen met de testknop.

Lees meer →

Hoe inspecteer je kabelhaspels en verlengsnoeren?

De inspectie bestaat uit een visuele controle (snoer, stekker, behuizing) en het meten van de beschermingsleiding. De maximaal toegestane weerstandswaarde is afhankelijk van de lengte en diameter van de kabel.

Lees meer →

Hoe inspecteer je een zwerfkast?

De periodieke controle van zwerfkasten omvat een visuele inspectie, het doormeten van de beschermingsleiding en isolatieweerstand, en het controleren van het type aardlekschakelaar (type A, 30 mA).

Lees meer →

Hoe maak je een verloopstekker voor keuren van 3-Fase toestellen?

Ook 3-fase toestellen vallen onder de periodieke NEN 3140 inspectie. Hiervoor heb je een verloopstekker nodig. De keuringspunten zijn hetzelfde als bij geaarde Klasse I toestellen.

Lees meer →

Tips voor de aanschaf van meetinstrumenten

Voor de NEN 3140 inspectie heb je een geschikt meetinstrument nodig dat de beschermingsleiding, isolatieweerstand en lekstroom kan meten. Lees onze tips voor de juiste keuze.

Lees meer →

Na een NEN 3140 keuring werkt het apparaat niet meer, hoe kan dat?

Een veelvoorkomend probleem, met name bij volledig geïsoleerde apparaten of apparaten met specifieke meetwaarden. Lees de volledige toelichting voor de juiste aanpak en oorzaken.

Lees meer →

Is een NEN 3140 opleiding verplicht?

Nee, een opleiding is niet wettelijk verplicht. Wel eist de overheid dat je aantoonbaar de kennis en middelen hebt om inspecties naar behoren uit te voeren.

Lees meer →

Is kalibratie volgens NEN 3140 verplicht?

Nee, kalibratie van meetinstrumenten is niet wettelijk verplicht. Bedrijven nemen het wel vaak op in hun kwaliteitssysteem, waarmee ze zichzelf die verplichting opleggen.

Lees meer →

We hebben ook een praktische online cursus ontwikkeld waarin we deze inspectie op een praktische manier uitleggen. Bij de cursus is ook de lesstof en een inspectielijst in WORD te vinden. De cursus wordt afgesloten met een certificaat.

De e-learning Inspectie elektrische apparaten vind je in onze shop.

 

Auteur: Drs. Richard Winter