Vraag: Teneinde aan de milieuvoorschriften inzake lozing van sanitair afvalwater te voldoen hebben we na de septische put een ondergrondse tank geplaatst voorzien van een roerder en beluchter. Beide zijn door ons aangekocht en hebben we door een installateur op een sturingspaneel laten schakelen, zodat we de tijd van beluchting en roeren kunnen regelen. Moet het geheel CE-gecertifieerd worden, een TCD opgesteld, etc...?

Antwoord
Ja, dat moet het inderdaad. Jullie bouwen samen. Je maakt hierdoor een "nieuwe" machine waarbij ook nieuwe risico's kunnen ontstaan. Daarbij is het de vraag of alle delen goed op elkaar afgesteld zijn, de risico's die zijn ontstaan door het koppelen van de delen goed zijn afgedekt en zo zijn er nog veel meer zaken te bedenken waar de leveranciers van de onderdelen niet weet hoe de samenbouwer deze heeft opgelost.

Dit zijn dus zaken die jullie veilig moeten maken en vast moeten leggen in jullie TCD. Dit met de verklaringen van overeenstemming van de onderdelen van de toeleveranciers moet leiden tot een veilig product. Aangezien jullie degene zijn die het totaal kan overzien, zijn jullie degene die de CE-markering op het geheel aan moeten brengen.


Auteur: Ing. Willem Verwoerd

 

Vraag: we hebben in het kader van CE-markering ons product laten testen door een Notified Body. Maar na de (dure) test bleek het afgekeurd te zijn en zij geven ons geen informatie wat we nu moeten aanpassen aan het product om het wel goedgekeurd te krijgen.

Wat kunnen we nu doen om het wel goedgekeurd te krijgen.

 

Antwoord

Ja, dit horen we vaker, een NoBo mag geen advies geven maar wel testen uitvoeren op bepaalde producten. Dat is dus prima bij goedkeur maar bij afkeur is dat hopeloos.

Je weet dan immers niet wat je aan moet passen aan je product. Wij vragen zelf, als een test nodig is in een CE traject, eerst of de klant zelf dergelijke tests kan uitvoeren en anders vragen we een testhuis. Zorg dan dat jezelf bij de test aanwezig bent en overleg (van te voren) dat we ook in eventuele tekortkomingen geadviseerd willen worden zodat het na de test PASS is. Dat werkt vaak prima.

In jou geval zou ik de Nobo toch nog om opheldering vragen maar ik vrees dat dit niet veel op zal leveren.

Ander punt is of je überhaupt een Nobo in moet schakelen, uit jouw beschrijving van het product begrijp ik dat inschakelen van een Nobo niet verplicht is. Dit had dus niet gehoeven. Dus volgende keer zou ik dit anders aanpakken. en gewoon een testhuis bellen.

 

Richard Winter

Vraag: In Nederland heeft een product de CE markering gekregen. Nu heeft een ander Europees land problemen met de CE-markering en weigert dit, mag dat zomaar?



Antwoord

In de eerste plaats mag een ieder die van mening is dat een CE markering onterecht is aangebracht, dit aanvechten. De vestigingsplaats maakt geen enkel verschil. Dus dat kan ook een in Nederland gevestigd bedrijf zijn.

De CE markering wordt onder eigen verantwoordelijkheid van het bedrijf op het product aangebracht. Hierbij kunnen er verschillende uitgangssituaties zijn. Er heeft al dan niet een Notified body een uitspraak gedaan over het voldoen van het product aan de eisen van de Europese richtlijnen. Of, een CE adviesbureau heeft al dan niet de eerder genoemde uitspraak over het product gedaan.

Als een derde partij stelt dat de CE markering ten onrechte is aangebracht moet de producent aantonen dat dit niet het geval is. Dat kan ook betrekking hebben op delen van het product.

De klachten moeten gebaseerd zijn op de eisen die de richtlijnen. De interpretatie van de richtlijnen zou bij alle lid-staten gelijk moeten zijn. Het gebeurt echter maar al te vaak dat er toch verschillen in interpretatie zijn. Voor gevallen waar een product van een onderneming ten onterechte van een buitenlandse markt wordt geweerd is er een klachtenloket. Het probleem is dat daar pas een klacht kan worden gedeponeerd als je product daadwerkelijk geweigerd is.

Formeel is er een vrije markt. Er zijn echter nog steeds veel mogelijkheden om de thuismarkt markt af te schermen. Daar wordt nog steeds gebruik van gemaakt, richtlijnen of niet. En juist het MKB heeft daar de meeste nadelen van omdat zij (financieel) niet in staat zijn daar tegen in te gaan. In Nederland heeft de overheid geen instantie die het MKB in dit soort gevallen terzijde kan staan.



Auteur: Ing. Willem Verwoerd

 

Vraag: Wij bouwen installaties die we samenstellen uit inkoopdelen. Moeten we er nu wel of geen Nobo bij betrekken of mogen we de CE zelf doen?

Antwoord
Combineren van losse componenten die al gecertifieerd zijn betekent niet dat de combinatie ook veilig is. De bedenker van het samenstel zal moeten controleren of de componenten samenwerken en veilig gebruikt kunnen worden in de uiteindelijke werkomgeving.

Je zal moeten vaststellen onder welke Richtlijnen het samenstel valt en zo te zien is dat de machinerichtlijn (die overgaat in de machineverordening), de laagspanningsrichtlijn en EMC.  Als dat zo is dan moet je kijken of jouw samenstel in de bijlage 'gevaarlijke machines' staat. Als dat zo is dan moet je een Nobo inschakelen en anders niet. 



Auteur: Drs. Richard Winter

 

Vraag: Is de fabrikant van een product verplicht om een "declaration of conformity" op te stellen en deze (op verzoek) aan de gebruiker van het product te overleggen? Welke richtlijnen zijn minimaal van toepassing op een product met daarin elektronica en gevoed vanuit 230VAC? Ik neem aan dat dit de Laagspanningsrichtlijn en EMC richtlijn zijn?

Antwoord
Bij de door u genoemde producten moet een Declaration of Conformity worden gevoegd. Niet alleen op verzoek, nee die die is de fabrikant verplicht mee te leveren evenals een gebruiksaanwijzing.

Gaat het om kleine onderdelen, dan staat het verhaal vaak op de verpakking gedrukt. Dit is dan een acceptabel alternatief voor een los bijgevoegde verklaring. De beide richtlijnen zijn op elektrische / elektronische producten altijd van toepassing en ook de RoHS. Verder kunnen er ook andere richtlijnen zijn waar rekening mee gehouden moet worden zoals de ATEX, Machinerichtlijn e.d. Dit is afhankelijk van de specifieke toepassing van een product.

Succes en heb je nog vragen, dan hoor ik het wel,



Auteur: Ing. Willem Verwoerd

Vraag: Moet een slaapkussen en hoes een CE label hebben ?

Antwoord
Ik zou niet weten op grond van welke richtlijn. Dus nee.

Auteur: Ing. Willem Verwoerd

 

Vraag:
Een bedrijf heeft een speciaal machine voor ons gemaakt. Hier wordt momenteel productie op gedraaid. De fabrikant heeft ons verteld dat deze, omdat deze niet in de handel komt, niet aan CE richtlijnen hoeft te voldoen. Deze machine heeft dan ook geen CE markering. Als ik echter op uw site de stukken lees dan beginnen we te twijfelen of dit wel correct is. Hoe zit een en ander in elkaar?

Antwoord
Er spelen een aantal zaken. Deze zijn:
- Het bedrijf heeft op basis van de ARBO wet de verplichting veilige machines aan het personeel ter beschikking te stellen. Een CE gemarkeerde machine voldoet bij aflevering aan de minimum (veiligheids)eisen welke de overheid qua veiligheid stelt. Bij een niet CE gemarkeerde machine heeft het bedrijf geen enkele zekerheid of dit wel het geval is.

- De Europese Commissie heeft al jaren geleden uitgesproken dat een CE markering op machines moet worden aangebracht voordat het voor het eerst in de EU in de handel wordt gebracht of in gebruik gesteld! De machine is bij jullie in gebruik gesteld en dus moet deze ook een CE markering hebben! Dit los van het feit dat de machine in mijn ogen ook in de handel is gebracht!

- Op basis van de ARBO wet moet een bedrijf periodiek een RI&E (Risico Inventarisatie en Evaluatie) uitvoeren. Dat betekent dat de productie machines periodiek gecontroleerd moeten worden of ze nog de veiligheid bieden die op basis van de aangebrachte CE markering mag worden verwacht. Daarnaast kan het zijn dat er door de voortgaande ontwikkeling van de techniek, er nu veel betere beveiligingen en dergelijke mogelijk zijn. Dan moet er een evenwichtig oordeel zijn waarom je deze niet hebt aangebracht. Is dat het geval, dan zal een weloverwogen besluit genomen moeten worden of deze machines qua veiligheidsniveau aangepast moeten worden. Het bedrijf is altijd verantwoordelijk voor de uitvoering van de verplichtingen op basis van de ARBO wet en aansprakelijk!

Conclusie: Het bedrijf had de machine met CE-markering moeten leveren. Het bedrijf is duidelijk in overtreding. Ik zou hun om opheldering vragen.



Auteur: Ing. Willem Verwoerd

 

Vraag: Wij importeren contactlenzen uit de Verenigde Staten van Amerika. Deze lenzen hebben een CE markering. Ik heb begrepen dat als er producten van buiten Europa worden geïmporteerd de importeur gezien wordt als fabrikant van de producten en daarmee ook de verantwoordelijkheid voor de producten draagt. Nu is via een Italiaans bedrijf de CE markering geregeld. Mijn concrete vraag is nu of wij als importeur verantwoordelijk zijn voor het product, dus worden wij gezien als "fabrikant"? of wordt deze Italiaanse instantie als "fabrikant" gezien. De lenzen worden overigens ook door een Duitse en een Engelse importeur in Europa geïmporteerd van het bedrijf in de USA waarmee wij, voor de Nederlandse markt, zaken willen gaan doen.

Antwoord

U heeft de problematiek goed in de gaten. Het antwoord op uw vraag is niet eenduidig te geven. Als jullie formeel importeren moeten jullie aan alle verplichtingen voldoen. Loopt de import formeel via een andere Europese firma, dan kunnen jullie gebruik maken van hun CE markering. Het is dus puur hoe één en ander formeel loopt.

Verder is het van belang te onderzoeken of de Italiaanse firma bereid is als European representative voor de fabrikant in de USA op te treden dan is daarmee de eerste hobbel genomen. Dan moeten jullie van deze firma wel toestemming hebben onder hun naam als European representative rechtstreeks in te kopen in de USA.

Dat betekent dat op papier jullie inkopen bij het Italiaans bedrijf maar in de praktijk rechtstreeks handelen met de USA. Dan is er een oplossing waarbij er maar één bedrijf aan de verplichtingen voldoet. In alle andere gevallen moet u zelf aan de eisen van de Europese richtlijnen gaan voldoen. U bent dan namelijk juridisch gezien de fabrikant en verantwoordelijk voor de CE.

Zijn er nog vragen of onduidelijkheden, neem dan even contact op.

 

Auteur: Ing. Willem Verwoerd

 

 

Vraag Ik ben op zoek naar informatie m.b.t. tot verpakking van sanitair. Ik probeer erachter te komen wat er op de verpakking aan gegevens, instructies, symbolen, etc. moet komen te staan. Wat is verplicht, wat is nuttig? Het moet internationaal te gebruiken zijn. Enig idee waar ik deze informatie kan vinden?



Antwoord
Op de verpakking moet je zo veel mogelijk informatie geven inzake transport. De vorkheftrucchauffeur gaat echt geen boek lezen om te weten hoe het product gehandeld moet worden. Dus geef middels pictogrammen informatie, geef het gewicht aan, geef aan van welke kant af geheven moet worden (indien van toepassing), mag je het product stapelen enzovoorts. Dus zo mogelijk met pictogrammen anders met zo weinig mogelijk (internationale) tekst. (Weight 300kg).

Een instructie voor de monteur kan je op de verpakking plakken. Je maakt een rood A-4 tje met instructie installatie, zie andere zijde. Op een kant plak je de instructie op het a-4 tje zodat je alleen instructie installatie ziet. Zo heb je een redelijk goede manier om er zeker van te zijn dat je instructie overkomt bij degene die er mee moet werken.

Verder is er weinig informatie hoe het te doen. 



Willem Verwoerd

Vraag: Met veel aandacht heb ik uw site gelezen omtrent CE-certificering. Ik zou echter graag willen weten of de mogelijkheid bestaat om al dan niet door middel van opleidingen een Notified Body te worden?

Antwoord
Helaas, een opleiding is er niet. De overheid moet je aanwijzen als Notified Body. Dat betekent dat je via zelfstudie en het eventueel aanschaffen van meet- en testapparatuur je bedrijf / mensen de kennis en mogelijkheden moet geven om uitspraken te kunnen doen die aansluiten op de eisen welke de betreffende Europese richtlijnen stellen. Daarbij wordt je tevens geacht diepgaande kennis te hebben van eventueel te gebruiken normen, normatieve documenten e.d. Dit is in grote lijnen het verhaal.

Ik adviseer je contact op te nemen met het ministerie dat de uitvoering van de betreffende richtlijn in portefeuille heeft. Ligt de verantwoording bij een ministerie, dan kunnen ze je zo doorverwijzen. Het betreffende ministerie kan je, veel meer in detail, aangeven hoe het traject in elkaar steekt en aan welke eisen je moet voldoen. Uiteindelijk wordt je namens hen getoetst als je Notified Body wil worden.

Succes!

Auteur: Ing. Willem Verwoerd

Vraag: Ik heb van de Kamer van Koophandel uw adres doorgekregen en uw site met informatie bekeken. De situatie is als volgt: Ik ben vertegenwoordiger voor een in Hong Kong gevestigd bedrijf. Het gaat om non-CE artikelen, kleine aantallen, welke voornamelijk in Nederland en Duitsland verkocht gaan worden. Ik heb echter de volgende vragen:
- Kunnen wij franco huis in Europa leveren ?
- Hoe is het met de productaansprakelijkheid ?

Antwoord
Een eindconsument kan op basis van de Europese richtlijnen bij iedere partij in de handelsketen zijn claim neerleggen en gehonoreerd krijgen. Via het "Recht van Regressie" kan een ieder in de keten de partij waar hij heeft gekocht de door hem gemaakte kosten en uit betaalde vergoedingen claimen. Dit met het vonnis als bewijslast. Jij bent als importeur de laatste in de keten die onder de Europese wetgeving valt. Dus jij bent degene die altijd de klos is en volledig verantwoordelijk voor de CE-markering. Controleer dus goed of aan de eisen van de Richtlijn(en) die op dat product van toepassing zijn is voldaan.

Verder denk ik wel dat het mogelijk is om franco in Europa te leveren. Ik denk dat de EVD (Economische VoorlichtingsDienst) je daar echter meer over kan vertellen.

Ing. Willem Verwoerd

Vraag: Ons bedrijf importeert koelunits uit het buitenland, de koelunit is als geheel CE gecertificeerd. Nu willen we 2 componenten uit deze koelunit, zijnde de centrifugaal ventilator met direct aangedreven elektromotor(230V) en de besturingseenheid(230V) als onderdelen bestellen deze in een omkasting bouwen en als afzuigventilator in Nederland op de markt brengen(met een los mee geleverde werkschakelaar). Het geheel moet nog geïnstalleerd en elektrisch aangesloten worden door de installateur. Moeten wij als leverancier/fabrikant een IIB verklaring of een CE certificaat meeleveren?

Antwoord
Ik begrijp dat de afzuigventilator als zelfstandig functionerende machine op de Europese markt wordt gebracht. Als dat inderdaad klopt dan zijn jullie verplicht de afzuigventilator van een CE markering te voorzien op basis van de machinerichtlijn en de Laagspanningsrichtlijn. Een Inbouwverklaring (vroeger IIB) verklaring wordt geleverd bij niet zelfstandig functionerende machines en in dit geval is dat niet van toepassing.



Auteur: Philip Warneke

Vraag: Er zijn nog altijd veel vragen over toepassen van de CE-markering. In deze rubriek hebben we een overzicht samengesteld met veel voorkomende vragen.

Moet een bovenloopkraan met II-A of IBV worden geleverd?

Wie moet de EG Verklaring afgeven?

Wat is het verschil tussen een EU en EG verklaring?

Wat is de taal-eis voor de gebruiksaanwijzing bij Airco's?

Welke normen moet je bij een CE traject gebruiken?

Waar vind ik de teksten van de Richtlijnen?

Waar kan ik normen halen?

Ik heb een Digitale camera gekocht met een Duitse gebruiksaanwijzing, klopt dat?

Moet ik een Notified Body inschakelen?

Vallen zuurstofwagens onder CE?

Wie controleert de CE-markering?

Wat betekenen de 4 cijfers achter het CE logo?

Waarom staat er geen CE op dit product?

Wat moet ik op het typeplaatje zetten?

Heeft het verhogen van de WLL effect op de CE-markering?

Op basis waarvan moet je een risicoanalyse op oudere machines uitvoeren?

Is er een opleiding tot Nobo?

Aan welke eisen moet discotheekverlichting voldoen?

 

Drs. Richard Winter en Ing. Willem Verwoerd

 

Vraag Wij hebben zelf vacuümheffers gemaakt voor eigen gebruik. Moeten we die nu CE keuren?

 

Antwoord: Dit valt onder de definitie hijsgereedschap (onder de haak) en moet inderdaad CE gemarkeerd worden. In uw geval is de machinerichtlijn en volgend jaar de Machineverordening van toepassing en moet er een Technisch Dossier worden opgesteld en ook moet er een risicoanalyse uitgevoerd worden.

Een belangrijk ding bij hijsgereedschappen is dat de Machinerichtlijn en ook de Machineverordening veiligheidsfactoren geeft voor specifieke hijsgereedschappen. Zo is de veiligheidsfactor voor hijsbande 7, wat betekent dat een hijsband van 1 ton pas mag breken bij 7 ton. En van 2 ton dus bij 2 x 7 = 14 ton.

Dit zal je ook voor de vacuumheffer moeten vaststellen en vervolgens vaststellen of het product aan deze eisen voldoet. Dit mag door berekening maar kan ook door beproeving op de trekbank.

Vervolgens moet er ook een gebruiksaanwijzing en verklaring van overeenstemming worden opgesteld. Dat zal je dus eerst in orde moeten maken. Niet zo spannend, maar moet wel even gebeuren. Voor dit product bestaat een product norm die onder de machinerichtlijn valt en dat is de EN 13155, hierin staat precies wat er gedaan moet worden voor de certificering.

Vervolgens moet (na inbegruikname) het hijsgereedschap periodiek worden geïnspecteerd. In Nederland, andere landen in Europa hebben andere regels, is de wettelijke verplichting minimaal eens per jaar visueel inspecteren en beproeven indien nodig. Of het product beproefd (trekbank) moet worden stel je vast aan de hand van een risicoanalyse. 

Auteur: Drs. Richard Winter

 

Als aan alle vereisten is voldaan kan CE-markering worden aangebracht. Het CE-logo heeft een vaste officiële vorm met verplichte verhoudingen en mag niet kleiner dan 5 mm zijn. De Laagspanningsrichtlijn, de RED, de EMC Richtlijn en RoHS Richtlijn stellen de volgende eisen aan het typeplaatje.

De CE-markering wordt zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar op het apparaat of op het gegevensplaatje aangebracht. Wanneer dit gezien de aard van het apparaat niet mogelijk of niet verantwoord is, wordt de CE-markering aangebracht op de verpakking en in de begeleidende documenten.

De CE-markering wordt aangebracht voordat het apparaat in de handel wordt gebracht.

De lidstaten bouwen voort op bestaande mechanismen om te zorgen voor een juiste toepassing van de voorschriften voor de CE-markering en nemen passende maatregelen in geval van onjuist gebruik van die markering.

Per Richtlijn worden eisen gesteld aan de informatie op het typeplaatje, log in op de CE-tool.com want daar wordt dit automatisch gegenereerd en scheelt veel zoekwerk.

Richard Winter

Bij CE-markering van een machine of een samenstel begin je met het vaststellen van de Richtlijnen. Veel bedrijven beginnen of zitten al in allerlei normen maar dat geeft niet het juiste 'overzicht'. De Richtlijnen geven een kapstok waaraan moet worden voldaan. Daarna kan je op specifieke gedetailleerde gebieden de normen in.

Welke Richtlijnen van toepassing zijn kan je handig bepalen met de Richtlijnbepaler of de CE-tool.com zoals eerder besproken. Hoe dan ook, als je de Richtlijnen hebt vastgesteld dan ligt ook vast wat de eisen zijn waaraan voldaan moet worden, zoals:

In ons advieswerk stellen we altijd eerst een 'juridisch kader' op. Dat is een document waarin we vaststellen om welke product of producten het gaat en stellen we daarvan de Richtlijnen vast. Vervolgens werken we uit wat dan precies aan moet worden voldaan en werken we uit waar bovengenoemde zaken aan moeten voldoen.

Dat maakt het overzichtelijk en kan ook eenvoudig worden gecontroleerd 'waar je ergens staat', in hoeverre voldoet jouw product hier al aan en mist er nog veel of valt het wel mee. Dat is vaak een vraag die de meesten niet 1, 2, 3 kunnen beantwoorden. Op basis van het juridisch kader kan dat echter wel, en dat is wel zo handig.

Wij bouwen een CE-dossier vrijwel altijd als volgt op. In map 1 zit dat juridisch kader en is in feite het 'kapstokdocument' en in de onderliggende mappen zit de bewijslast waar we in het juridisch kader naar verwijzen. 

In de risicoanalyse, die gebaseerd is op de op jouw product van toepassing zijnde Richtlijnen, kan je ook tegen normen aanlopen. Bijvoorbeeld op het punt van EMC of intrekkingsgevaar is de vraag of het hieraan voldoet. Het antwoord daarop vind je in zogenaamde geharmoniseerde normen, dit zijn normen die je mag toepassen om aan te tonen dat je aan een bepaalde eis van een Richtlijn voldoet. 

Bij een machine of samenstel opgebouwd uit inkoopdelen (met CE) komt dat vaak niet zover en kan je met de veiligheidseisen uit de Machinerichtlijn goed uit de voeten.

Aansluitend stel je de Verklaring van overeenstemming op en ook die moet aan bepaalde eisen voldoen. Afhankelijk van welke Richtlijn van toepassing is moet er dit op en als een andere Richtlijn (ook) van toepassing is moet er dat op. 

In de CE-tool.com hebben we dit zo goed mogelijk geautomatiseerd en creëert de tool zelf al een verklaring met velden die je in moet vullen. Datzelfde geldt voor het typeplaatje, de informatie die daar op moet komen te staan is ook weer afhankelijk van welke Richtlijnen van toepassing zijn. Ook dat hebben we zo goed mogelijk geautomatiseerd en genereert de tool een typeplaatje of label met de informatie die jij er op moet zetten.

Met andere woorden, alles hangt af van de Richtlijnen die van toepassing zijn op jouw product. Is dat helder dan is ook duidelijk waar aan moet worden voldaan.

 

Richard Winter en Philip Warneke

Vraag: Graag zou ik uw advies en mening ontvangen betreffende de volgende situatie: Een Nederlands bedrijf (hoofdaannemer) levert een installatie aan een bedrijf binnen de EU. Gedurende de inbedrijfstelling gaat de hoofdaannemer failliet. De eindgebruiker wil de installatie gaan gebruiken en treft een regeling met de curator waardoor deze de eigenaar van de machine worden. Echter er is nog geen CE verklaring afgegeven. Wat is in dit geval de te volgen procedure?

Mag de eindgebruiker überhaupt zonder CE verklaring de installatie gaan gebruiken? Het kan (naar mijn mening) nooit de bedoeling van de CE verklaring zijn dat de installatie niet inbedrijf genomen wordt enkel vanwege een juridische complicatie. De installatie is immers geheel volgens de CE richtlijn ontworpen.

 

Antwoord

De CE-markering moet worden aangebracht door het bedrijf dat het product in de handel brengt of voor het eerst in gebruik stelt. Er is dus wat mij betreft geen enkele onduidelijkheid. Het product is weliswaar verkocht, maar de eigendomsoverdracht heeft nog niet plaats gevonden. Dus er zit nog geen CE-markering op. Jullie stellen het in gebruik. Jullie moeten dus een CE markering op het product aanbrengen. Dat kan je doen, vertrouwend op de blauwe ogen van de failliete ondernemer, of je kan in de overeenkomst met de curator naast het product ook het bijbehorende CE dossier (en gebruiksaanwijzing) ter beschikking zien te krijgen. 

Vaak zijn delen van de documentatie die je zou moeten hebben beschikbaar maar ontbreken er ook bepaalde relevante stukken. Ik zou dan een juridisch kader opstellen met daarin de eisen die aan deze installatie gesteld worden en dan kijken waar het schip strand. Wat is er wel en wat ontbreekt en in hoeverre is het te doen om die onbrekende stukken alsnog op te stellen. 



Auteur: Ing. Willem Verwoerd en Drs. Richard Winter

 

Vraag: Vandaag heb ik, in Nederland, een digitale camera gekocht. Toen ik thuis kwam ontdekte ik dat de handleiding in het Duits was. Kan ik een Nederlandse handleiding eisen, of is dat niet verplicht?

Antwoord
Voor electronische producten is de eis dat de gebruiksaanwijzing in één van de moderne talen wordt meegeleverd. Met een Duitse gebruiksaanwijzing voldoet de fabrikant aan die eis. Of het altijd even handig is vanuit marketing oogpunt kan je je afvragen. Ik heb ook kort geleden zo'n ding gekocht. In de binnenverpakking zaten gebruiksaanwijzingen in het Engels, Duits, Spaans e.d. De importeur had blijkbaar het taal probleem voorzien en had tevens een Nederlandse gebruiksaanwijzing bijgesloten.

Formeel gesproken is de zaak met een Duitse gebruiksaanwijzing in orde. Dit hoeft u er niet van te weerhouden aan de winkel of importeur te vragen of er ook een Nederlandstalig verhaal bestaat.


Auteur: Ing. Willem Verwoerd